Gall noson i ffwrdd mewn gwely gwahanol deimlo’n rhyfedd, ond dychmygwch eich bod wedi cael eich gwahanu oddi wrth eich teulu a’ch bod yn treulio’r nos yng nghartref rhywun arall. Gall hyn fod yn amser aflonyddgar sy’n arwain at broblemau cwsg plant maeth. Felly, p’un a yw’n lleoliad argyfwng neu rywbeth mwy hirdymor, mae cefnogaeth a charedigrwydd yn hanfodol.
Darllenwch fwy: Sut i groesawu plentyn maeth i’ch cartref a ffarwelio
siarad o brofiad
Bob blwyddyn yn ein cynhadledd flynyddol, rydym yn gwahodd siaradwyr arbenigol i gyflwyno. Nid oedd eleni yn wahanol. Ar thema cwsg, siaradodd Jayne Tanti, gofalwr maeth, sylfaenydd Clyd, a Phrif Swyddog Gweithredol Pobl sy’n Gadael Gofal Cymru, am y noson gyntaf mewn gofal. Fe’i dilynwyd yn agos gan elusen genedlaethol Cerebra, a drafododd gefnogi cwsg plant.
Darllenwch ymlaen i ddysgu mwy am gwsg yn ystod y noson gyntaf mewn cartref maeth newydd, a rhai o awgrymiadau gorau yr arbenigwyr hyn.
problemau cwsg cyffredin ymhlith plant maeth
Rydyn ni’n treulio traean o’n bywydau yn cysgu; mae cwsg yn bwysig. Mae’n ein helpu i adfer, gwella ac ailffocysu. I blant yn arbennig, mae’n fuddiol i’w canolbwyntio yn yr ysgol, yn eu cynorthwyo i reoli eu hemosiynau, ac yn hwyluso rheoleiddio eu hymddygiad.
Yn anffodus, mae materion sy’n gysylltiedig â chwsg yn gyffredin mewn plant maeth:
trafferth cysgu
Gall plentyn fod yn hollol flinedig, ond gallai eu system nerfol fod ar rybudd uchel oherwydd anghyfarwydd a thrawma gwahanu.
Gadewch i ni edrych ar y wyddoniaeth am eiliad… Gall straen atal cwsg. Pan fyddwn dan straen, mae ein cyrff yn stopio gwneud yr hormon cwsg, melatonin. Mae hynny’n golygu efallai na fydd plentyn sy’n cael ei roi yn eich gofal yn teimlo’n flinedig ar amser gwely rheolaidd. Os yw plentyn yn ymddangos yn llawn egni, yn gofyn cwestiynau dro ar ôl tro, neu’n gwrthsefyll amser gwely, gallai hyn fod eu ffordd o geisio teimlo’n ddiogel yn hytrach na bod yn herfeiddiol.
deffro’n aml
Gall anallu i aros i gysgu gael ei achosi gan lawer o bethau:
- Gallai trawma yn y gorffennol olygu nad yw plentyn yn teimlo’n ddiogel yn y tywyllwch ac mae bob amser yn y modd goroesi.
- Gall bywyd teuluol anrhagweladwy olygu nad ydyn nhw wedi cael trefn gysgu o’r blaen.
- Efallai y bydd ganddynt bryder am fod mewn cartref newydd gyda rhieni maeth newydd.
hunllefau
Nid oes unrhyw sbardun biolegol wedi’i gadarnhau sy’n achosi hunllefau, ond gwyddys eu bod yn gysylltiedig â straen, trawma, a newidiadau ffordd o fyw. Felly, efallai nad yw’n syndod y gall hunllefau a dychryn nos fod yn gyffredin pan fydd plentyn yn aros gyda theulu newydd am y tro cyntaf.
sut i helpu plant maeth i gael noson dda o gwsg
Mae gofalwyr maeth yn cynnig mwy na dim ond gwely ar gyfer y noson. Dyma ychydig o ffyrdd y gallwch chi helpu plentyn i deimlo’n fwy sefydlog:
cynnig diod
Gall diod gynnes neu (os ydych chi’n cael siarad â nhw cyn iddyn nhw symud i mewn) hoff bryd o fwyd helpu plentyn i ymlacio. Peth bach ydyw, ond mae’n dangos eich bod chi’n ofalgar ac eisiau iddyn nhw deimlo croeso yn eich cartref. Ac, ar ôl diwrnod mawr o newid, gallai eiliad i ymlacio olygu eu bod yn drifftio i ffwrdd yn haws.
rhowch ddewis iddyn nhw
Mae dewis a rheolaeth yn bwysig iawn yn ystod noson gyntaf mewn cartref maeth newydd. Gall cynnig dewisiadau bach i blant lle bynnag y bo modd fod yn arwyddocaol i blentyn sydd wedi cael ychydig o reolaeth dros yr hyn sydd wedi digwydd yn ystod y diwrnod hwnnw.
Er enghraifft, mae bath neu gawod fel arfer yn rhan o drefn amser gwely i blant oherwydd bod y dŵr cynnes yn ymlacio’ch cyhyrau, yn helpu i leihau straen, a gall sbarduno cylch oeri naturiol eich corff. Felly, gofynnwch a fyddent yn hoffi un.
Mae’n bwysig annog hyn yn ysgafn ond nid gorfodi’r syniad. Mae’n rhaid iddo fod eu dewis nhw, gan ei fod yn gallu teimlo’n frawychus dadwisgo yng nghartref dieithryn.
Gallai dewisiadau eraill gynnwys ble maen nhw’n gosod eu heiddo ac a ydyn nhw’n cysgu gyda’r drws ar agor a golau ymlaen, neu beidio.
creu gofod croesawgar
Rhaid i bob plentyn maeth gael eu hystafell wely eu hunain, hyd yn oed ar gyfer arhosiad tymor byr. Mae angen rhywle y gallant deimlo’n ddiogel a chael preifatrwydd. Er y gall fod rhywfaint o hyblygrwydd wrth faethu brodyr a chwiorydd, iddynt rannu ystafell wely. Er mwyn gwneud i’r ystafell wely hon deimlo’n fwy cartrefol i blentyn newydd sy’n cyrraedd eich cartref, gallwch ychwanegu ychydig o gyffyrddiadau arbennig. O degan meddal i nwyddau ymolchi, gall pethau bach sy’n dangos eich bod chi’n ofalgar wneud gwahaniaeth mawr ar y noson gyntaf honno.
Am fwy o ysbrydoliaeth, neu wybodaeth am anghenion ystafell wely, darllenwch: Beth yw’r Gofynion Ystafell Wely ar gyfer Gofal Maeth yn y DU?
rhoi cysur
Nid y nod ar y noson gyntaf honno yw cael plentyn i gysgu, ond dechrau creu diogelwch emosiynol, rhagweladwyedd a chysylltiad. Pan fydd plentyn yn teimlo’r pethau hyn, efallai y byddant yn ymlacio mwy, teimlo’n fwy agored, a bydd cwsg yn dod yn naturiol.
Gall gwrthrychau cyfarwydd neu gysurus helpu gyda hyn. Ein siaradwr cynhadledd, Jayne, yw sylfaenydd Snug: sefydliad sy’n cynnig coflaid ar ffurf tedi. Mae tedi clyd yn ‘gydymaith, ffrind, a ffynhonnell gysur y gall plentyn ei ddal yn agos pan fydd popeth arall yn teimlo’n wahanol’. Gall helpu i ddarparu cysylltiad a sicrwydd trwy fod yn bresenoldeb cyson a chefnogi bondiau ac ymlyniadau, yn ogystal ag ymdeimlad o berchnogaeth a rheolaeth pan fydd y byd o’u cwmpas yn newid.
darllen stori iddynt
Gall stori amser gwely gynnig dihangfa i blentyn: Tynnu sylw am sbel oddi wrth aflonyddwch y dydd, lle gallant ddychmygu byd arall.
Fel y dywed y gofalwr Jenny:
“Pan oedd fy mhlant fy hun yn dysgu nofio, ac roedd angen iddyn nhw ymlacio yn y dŵr, dywedais “smaliwch fod yn forlo bach yn cysgu.” Wrth i fy mhlant fynd yn hŷn, tyfodd hyn i fod yn stori amser gwely. Wrth i mi siarad am y tonnau yn siglo yn ôl ac ymlaen, rhythm y tonnau, gallech weld eu llygaid yn hedfan. Gallwch wneud i’r stori fynd ymlaen cyhyd ag sydd angen.
“Fel gofalwr maeth, roeddwn i’n gofalu am ferch ag ewyllys cryf iawn. Dyma oedd ei noson gyntaf mewn tŷ rhyfedd. Amser gwely, dywedais stori’r morlo bach wrthi. Ymlaciodd, a chysgodd.
“Mae adrodd straeon yn gweithio, ar gyfer plant o bob oed, o 18 mis oed i 10 oed. Cafodd un ferch hunllef yng nghanol y nos, felly daeth stori morlo bach allan eto.
“Rwy’n dweud straeon iddyn nhw am fy mhlentyndod fy hun. Nid oes gan blant mewn gofal straeon da. Maen nhw’n hoffi clywed am blant yn cael anturiaethau plentyndod hapus. Maen nhw’n hoffi clywed am fywyd cyffredin fy nheulu, nid y bywyd maen nhw wedi’i fyw. “Ydy hynny’n wir?” maen nhw’n gofyn i mi, ac maen nhw’n gwybod fy mod i’n dweud y gwir wrthynt. Byddant weithiau’n hawlio fy straeon fel eu hunain, oherwydd maen nhw’n well na’r un sydd ganddyn nhw.”
esbonio beth sy’n digwydd nesaf
Gall yr anhysbys fod yn frawychus, ac mae rhai plant yn gorwedd yn effro yn y nos yn poeni am yr hyn sy’n digwydd nesaf. A fyddan nhw’n aros lle maen nhw? A fyddan nhw’n mynd i rywle arall? A fyddan nhw’n cael mynd adref? Felly, gall eu sicrhau eu bod yn ddiogel wneud gwahaniaeth mawr.
Efallai na fyddwch chi’n gwybod beth fydd yn digwydd yn yr hirdymor, ond rhannwch yr hyn rydych chi’n ei wybod a byddwch yn onest am yr hyn nad ydych chi’n ei wybod. Gall hyd yn oed sicrwydd bach helpu, fel pwy fydd o gwmpas yn y bore a ble byddant yn cael brecwast.
Fel y dywed Jayne:
“Gall y noson gyntaf honno siapio sut mae plentyn yn dechrau deall diogelwch, ymddiriedaeth, perthyn, perthnasoedd, ac a yw oedolion yn teimlo’n emosiynol ddiogel.”
byddwch yno iddyn nhw, a byddwn ni yno i chi
Mae angen cwsg ar ofalwyr maeth hefyd, ond byddem yn argymell tawelu’r plentyn cyn i chi fynd i’r cae sgwâr. Gofynnwch iddyn nhw a oes unrhyw beth yr hoffent siarad amdano a chael oddi ar eu meddwl, a nodwch ble mae eich ystafell fel y gallant guro os oes ganddynt broblemau. Hefyd, rhowch sicrwydd iddynt, os ydyn nhw’n deffro, eich angen chi, angen y toiled, neu angen diod yn y nos, na fyddwch chi’n digio.
Bydd plant yn cysgu’n well gan wybod bod rhywun yno iddyn nhw beth bynnag fo’r awr.
Yn Maethu Cymru, rydym yn partneru ag arbenigwyr cwsg fel Cerebra, fel bod gan ein gofalwyr maeth fynediad at yr awgrymiadau a’r cyngor diweddaraf. Os oes gennych gwestiynau am y noson gyntaf o gwsg, holwch eich tîm awdurdod lleol am gyngor ymarferol.
